ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಸಾವು ಚಲಿಸುವುದೇ ಬಾಳು – ಕುವೆಂಪು
ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಯುವುದೆಂದರೆ ಏನು? ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲ ಹಾಯಿಸುವುದೇನು? ಬದಲಾವಣೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ, ಪ್ರಯತ್ನ, ಕನಸುಗಳು, ಹೋರಾಟ – ಇವು ಬಾಳಿನ ಅಡಿಪಾಯಗಳು. “ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಸಾವು, ಚಲಿಸುವುದೇ ಬಾಳು” ಎಂಬ ಕುವೆಂಪುವಿನ ಈ ಎದೆಗಟ್ಟುವ ಸಾಲು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಾಕ್ಯ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೀಪದಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ನಿಲ್ಲುವುದು ಅಂದರೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು. ಚಲಿಸುವುದು ಅಂದರೆ ಹೊಸ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದು, ಹೊಸ ಅಲೆಯನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ಎದುರು ನೋಡುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು. ಈ ಮಾತು ಇಂದು ಯುವ ಜನತೆಗೆ ಮಾರ್ಗದೀಪವಾಗಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆ – ಕನಸುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು, ಅಶಕ್ತತೆ, ಗೊಂದಲಗಳು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಒತ್ತಡ ಇವು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದೇ ತೋಚದಷ್ಟು ಬಲಾಢ್ಯವಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಾದಿ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವ ಯುವಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ – ಆ ನಿಲ್ಲುವಿಕೆ ಮೌನವಾಗಿ, ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪಂಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ ನಾವು ಪ್ರತಿಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಬೇಕು: ನಿಲ್ಲುವುದು ಎಂದರೆ ನಾವು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಬಾಳನ್ನು ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೋ?
ಬದುಕು ಎಂದರೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರಬೇಕು. ಅದು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವು “ಕಾನ್ವಿನಿಯನ್ಸ್” ಜೀವನ ಶೈಲಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ – ಸಣ್ಣ ಅಸೌಕರ್ಯವೇ ನಿರಾಶೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತೇವೆ, ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪಥವನ್ನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕುವೆಂಪು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ – ಬಾಳು ಎಂದರೆ ಚಲನೆ. ಚಲಿಸುವಾಗಲೇ ನಾವು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ನಿಲ್ಲುವ ದಶೆಯಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಸಾಯುತ್ತಿರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.
ಯುವಕರಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಾದ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯುವಕನೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕಳಕಳಿ, ಕನಸು, ಬದಲಾವಣೆ ತರುವ ಆಸೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಆ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸು ಮಾಡುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ, ಹರಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಏಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ದಶೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿಲ್ಲಬಾರದು. ಅವನು ನಿಲ್ಲಿದಾಗಲೇ ಅವನು ತನ್ನ ಬಾಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ – ಅದು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಆತ್ಮಸತ್ವದ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತೆ. ನಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಉತ್ಸಾಹ, ಧೈರ್ಯ ಇವು ನಮ್ಮ ಬಾಳಿಗೆ ಉಸಿರಾಗಿವೆ. ಇವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಬಾಳು ನಿರರ್ಥಕ.
ಇಂದು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಬಿಡದ ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಏನು ಸಿಗದು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯುವಕ/ಯುವತಿಯೂ ಒಬ್ಬನೇ ಸೈನಿಕನಂತೆ ತನ್ನ ಕನಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸೋಲುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಸೋತಾಗ ನಿಲ್ಲುವುದೇ ತಪ್ಪು. ನಾವು ಸೋಲಿಗೆ ಹೆದರುತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ಎಂದರೆ ಶರಣಾಗತಿ. ಚಲಿಸುವೆವೋ ಅಂದರೆ ನಾವು ಇನ್ನೂ ಬಾಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಲ್ಲ – ಇದು ಬಾಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುವ ನಿಖರವಾದ ಸತ್ಯ.
ಚಲನೆಯ ರೂಪಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಉದ್ಯಮ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾರೋ ಬರವಣಿಗೆ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಕ್ರೀಡೆ, ಕಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲದರ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಒಂದೇ – ನಿಲ್ಲಬೇಡಿ. ಚಲಿಸುತ್ತಿರಿ. ಯಾವುದಾದರೂ ಮಾಡಿ. ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಆರಂಭಿಸಿ. ದಿನದ ಕೊನೆಗೆ ನಾವೆಷ್ಟು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ನಾವು ಇಂದು ಎಷ್ಟು ಸಾರ್ಥಕತೆಯಿಂದ ದಿನವನ್ನು ಕಳೆಯಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು.
ಚಲನೆಯು ಕೇವಲ ದೇಹದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಲ್ಲ – ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ, ಆತ್ಮದ ಚಲನೆಯೂ ಹೌದು. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವುದು, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಭಯಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ಎದುರಿಸುವುದು, ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಚಲನೆ. ಇಂದು ಯುವಜನತೆ ನಾನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ಆತ್ಮಬಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಮನೋಬಲವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಡೆಗೆ ಅಷ್ಟು ಗಮನವಿಲ್ಲ. ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲನೆ ಬಹಳ ಅಗತ್ಯ.
ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಸಹ ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ – ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ ಬದುಕು ತಾಣಹಾಕಿದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ. ಅನೇಕ ಯುವಕರು ನಿರರ್ಥಕವಾಗಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಯಶಸ್ಸು ತಡವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಲನೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ನಾವೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಿಗದಿತ ಸಮಯ, ನಿಗದಿತ ಹಾದಿ ಎನ್ನುವುದು ಇರದು. ಇತರರ ತಾಳಮೇಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ವೇ ತಪ್ಪು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ.
ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸಂತೃಪ್ತಿ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಮನೋಭಾವನೆ – ಈ ಎಲ್ಲವು ಚಲನೆಯ ಫಲ. ನಿಲ್ಲುವುದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಯುವಜನತೆಗೆ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣದಿಂದ ಬದುಕನ್ನು ನೋಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಇರುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಔತ್ಸುಕ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಬದಲಾವಣೆಯ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದಿದ್ದೇ ಚಲನೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ. ಅದು ಸಣ್ಣದಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬರುವ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಮ್ಮೆ ತೋಚಿಕೊಳ್ಳಿ – ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಹಲವು ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಸಾಧಕರು ಮೊದಲ ದಿನದಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವರಲ್ಲ. ಅವರು ಹರಸಾಹಸದಿಂದ, ಹಲವಾರು ವಿಫಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿದವರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸೋವಷ್ಟು ದುಃಖ, ವಿರೋಧ, ವಿಫಲತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಅವರು ಚಲನೆಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ನಾವು ಅವರನ್ನು ಇಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಚಲನೆಯೇ ಸಾರ್ಥಕವಾಯಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಚಲನೆಯು ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಾವೇನಲ್ಲಾ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಮೂಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಕಷ್ಟಗಳು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದ ಚಿಂತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಒಳತೆರೆಯೂ ಚಲನೆಯ ಭಾಗವೇ. ನಿಲ್ಲುವುದು ಎಂದರೆ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆದರೆ ಚಲಿಸುವವನು ಯಾವತ್ತೂ ಹೊಸ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಚಲನೆಯು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರೊಳಗಿನ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಜೀವಿಸುತ್ತಿಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಬಾಳಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಾವು ಚಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ – ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ. ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಬಿದ್ದು ಬಾಳುವೆವು ಅಂದರೆ ನಾವು ಬಾಳಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ. ಬಾಳು ಒಂದು ಸಾಗರ, ಅದರಲ್ಲಿನ ಅಲೆಗಳು ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯ ಸಂಕೇತ. ನಾವು ಈ ಅಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಸಾಗಬೇಕು, ಹರಿದು ಬಿದ್ದು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಡೆಯಬೇಕು.
ಇವತ್ತು ಇಡೀ ಜಗತ್ತು “ಫಾಸ್ಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಲೈಫ್”ನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಈ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದಿರುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಮುಖ್ಯ. ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಸೋಲು, ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆ, ಉದ್ಯೋಗದ ಕೊರತೆ – ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ನಿಲ್ಲುವ ಕಾರಣಗಳಾಗಬಾರದು. ಬದಲಾಗಿ, ಇವು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಕವಾಗಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯುವಕನೂ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತರೂ, ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.
ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಲನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸೋಣ – “ನಿಲ್ಲುವುದೇ ಸಾವು, ಚಲಿಸುವುದೇ ಬಾಳು.” ನಿಲ್ಲಬೇಡಿ. ಮುಂದೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿ. ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ – ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಪಾಠವೋ, ಜೀವನ ಪಾಠವೋ, ಕಲಿಯಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕನಸುಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಿ. ಯಶಸ್ಸು ಬಂದ್ರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಾರದಿದ್ದರೂ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಾಳನ್ನು ಜೀವಿಸಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬ ಸಂತೃಪ್ತಿ ಸದಾ ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಪದ್ಯ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ಅದರ ಅರ್ಥ ಮಹತ್ತರ. ಈ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಬದುಕಿನ ತಾತ್ವಿಕ ತಾಳ್ಮೆಯೂ ಇದೆ, ತೀವ್ರ ಚೇತನವೂ ಇದೆ. ಈ ಸಾಲು ನಿಮ್ಮ ಕೊಳವೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬಾಳಿನ ಹಕ್ಕಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಯುವಕರೇ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿರಿ. ಚಲನೆಯಲ್ಲೇ ಜೀವವಿದೆ. ಚಲನೆಯಲ್ಲೇ ಜಯವಿದೆ. ಚಲನೆಯಲ್ಲೇ ನೀವು, ನಾನೂ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬದುಕು ಅಡಗಿದೆ.
ಅಂತೆಯೇ ಸ್ಮರಿಸೋಣ – ನಿಲ್ಲುವುದು ಸಾವು, ಚಲಿಸುವುದು ಬಾಳು.